Stop plastic

van Stad naar Wad

Duur: 3 jaar 2021-2024
Contactpersoon: Arnoud van der Vaart
Samenwerking: RWS, Waddenfonds, Gem. Groningen, GSP en Waterschap Noorderzijlvest
Locatie: De grachten van Groningen, Eemskanaal, Reitdiep, Haven van Delfzijl

Stop plastic van Stad naar Wad

Het project stop plastic van Stad naar Wad is een driejarig project waarin wij kijken naar plastics in water vanuit de stad Groningen die via het Eemskanaal of via het Reitdiep uiteindelijk in de Waddenzee eindigen. In het project monitoren wij micro- en macroplastics en zetten wij op diverse plaatsen onze vangsystemen de CirCleaner en de CanalCleaner in. Wij doen dit project mede in opdracht van Rijkswaterstaat, Waterschap Noorderzijlvest, Gemeente Groningen en Groningen Seaports. Hiermee betrekken we direct belangrijke stakeholders voor dit probleem. Het project is gestart in 2021 en duurt tot februari 2024.

Wat levert het project op?

Het project Stop plastic van Stad naar Wad levert veel nieuwe praktijkkennis op over het gedrag van plastic in het Waddengebied en de route die plastic aflegt van de stad Groningen naar de Waddenzee. Wij zeggen altijd je moet analyseren én verwijderen voor een preventieve bronaanpak. Het doel van dit project is een betaalbare en effectieve methode voor onze stakeholders in kaart te brengen om plastic richting de Waddenzee te verwijderen en te voorkomen. De kennis opgedaan in dit project wordt aan het einde breed gedeeld met waterbeheerders rondom de Waddenzee, zodat we met elkaar zo snel mogelijk leren in dit nieuwe probleemveld.

In kaart brengen van de situatie

De eerste stap in het project Stop plastic van Stad naar Wad is een analyse van het gebied om versneld inzicht te krijgen in de potentiële hotspots. Met het door Noria ontwikkelde GIS-model (of algoritme) krijgen wij door te kijken naar locaties waar plastic afval in de openbare ruimte ontstaat te combineren met onder andere de invloed van wind, waterstroming en bijvoorbeeld typerende vormen van de watergang een versneld inzicht in waar plastic zich tijdelijk of permanent ophoopt. 

Vervolgens gaan we het veld in. Hier spreken we met gebiedsbeheerders en valideren we de potentiële hotspots om te zien op welke locaties daadwerkelijk een verhoogde concentratie plastic vervuiling aanwezig is. Na deze stappen hebben we een eerste beeld waar het plastic vandaan komt en waar het plastic zich ophoopt (hotspots). 

LEES MEER DE METHODIEKEN DIE NORIA INZET OM INZICHT TE KRIJGEN IN HET PROBLEEM 

Voorlopige resultaten

De belangrijkste hotspots in de stad Groningen en op de watergangen Eemskanaal en Reitdiep zijn in kaart gebracht en gevalideerd. In het jaar 2023 gaan wij deze locaties meerdere keren valideren om nog beter te begrip te krijgen onder welke omstandigheden deze hotspots juist wel of niet aanwezig zijn. 

Strategische locaties zijn ook uit de analyse naar voren gekomen voor installatie van camera’s. De camera’s zijn geinstalleerd bij de Berlagebrug aan de oostkant van de stad Groningen en bij de Oude Zeesluis helemaal aan het einde van het Eemskanaal. In 2023 gaan wij hier een jaar lang met camera’s monitoren om de hoeveelheden drijvend plastic in kaart te brengen. 

Plastic verwijderen

In dit project zetten wij op diverse locaties onze duurzame en visvriendelijke vangsystemen de CirCleaner en de CanalCleaner in. Het verwijderen van plastic met de vangsystemen is voor onze de eerste stap, maar dan is het nog niet klaar Hier komt juist de kracht van de combinatie van curatieve en preventieve aanpak tegen plastics naar voren. De plastics die wij uit het water halen analyseren wij volgens de OSPAR methodiek en hierdoor krijgen we inzicht in de plastic producten of categorieën die dominant aanwezig zijn.

CirCleaner

De CirCleaner is een duurzaam en visvriendelijk vangsysteem. De CirCleaner verwijdert op een heel eenvoudige manier met vijf scheppen die tegen de stroom in draaien. Door het slimme ontwerp is de CirCleaner bijna op elke locatie te installeren. Dit kan onder bruggen zijn of bij gemalen en bij sluizen. De CirCleaner is zeer flexibel en is binnen een dag te installeren en te deinstalleren. 

LEES MEER OVER DE VANGSYSTEMEN DIE NORIA KAN INZETTEN

ONS DASHBOARD GEEFT INZICHT IN HET PROBLEEM 

Analyseren en identificeren

Door het analyseren van verwijderde plastics uit water ontstaat inzicht waarmee het veel beter mogelijk is om zeer effectieve en gerichte lokale preventieve aanpak op te zetten. Wij merken door onze ervaring in de laatste jaren dat hét plastic afval probleem niet bestaat. Het is een enorm groot probleem, maar ook een probleem die per locatie sterk kan verschillen. Zo is het plastic afval probleem dicht bij steden erg verschillend met bijvoorbeeld het plastic afval probleem in havens. Dit vraagt om een verschillende aanpak curatief, maar zeker ook preventief. Door actief te analyseren en plastic te verwijderen (curatief) krijg je inzicht in de bron van plastic. Dat kunnen productcategorieën en producenten zijn, maar ook mogelijke consumentengroepen. Afhankelijk van dit inzicht werkt een bepaalde preventieve aanpak het meest effectief. Op deze manier kan je morgen dus al beginnen met het stoppen van de stroom plastic naar de Waddenzee en kan je zeer effectief de kraan dicht draaien voor de lange termijn. 

OSPAR analyse

Om zwerfvuil in rivieren en zeeën te voorkomen of te verminderen is inzicht nodig in de grootte van het probleem. Zwerfvuil in de wateren moet daarom gemonitord worden. Hiervoor is de internationale standaard voor plastic analyse, de OSPAR Guideline for monitoring marine litter on beaches (Beach-OSPAR), ontwikkeld. Stichting de Noordzee heeft het rivieroever afvalmonitoringsprotocol (de River-OSPAR) gebaseerd op de Beach-OSPAR. De River-OSPAR methode wordt gebruikt om data te verzamelen over zwerfafval op oevers van Nederlandse rivieren. Dit wordt gedaan door vrijwilligers (citizen science). Het River-OSPAR-protocol is het meest gedetailleerde protocol om het type en de samenstelling van het zwerfafval op de rivieroever te karakteristeren. Deze methode maakt gebruik van een gedetailleerde itemlijst met meer dan 100 specifieke items en 10 hoofdcategorieën om het gevonden afval in onder te verdelen. De meeste andere protocollen geven dergelijke gedetailleerde informatie niet, en beschrijven slechts algemene materiaal categorieën (plastic, hout, glas). 

Voorlopige resultaten

In de wateren rondom de stad Groningen hebben we tot nog toe met name fastfood en fastdrink verpakkingen gevonden. In de haven van Delfzijl vinden wij met name tiewraps en folies. In het Reitdiep vonden we relatief veel minder plastic, maar het plastic dat we vonden had vaak een agrarische bron, zoals mestzakken

Bekijk de video over dit project:

Video afspelen

Meer informatie?

Wilt u meer informatie over het project Stop plastic van Stad naar Wad of bent u benieuwd wat Noria voor u kan betekenen in uw gebied? Mail dan naar info@noria.earth